Mag een aannemer afwijken van de offerte?

Niet zomaar. Bij een vaste prijs is afwijken alleen mogelijk via afgesproken meerwerk of verrekende stelposten; bij een richtprijs geldt een wettelijke grens van 10% overschrijding — tenzij de aannemer u tijdig heeft gewaarschuwd. Een eindfactuur die “gewoon” hoger uitvalt, hoeft u dus niet zonder meer te accepteren.

Bij een vaste prijs (aanneemsom)

De aanneemsom is het uitgangspunt. De aannemer mag daar alleen bovenop factureren voor:

• Meerwerk dat u heeft opgedragen — door u gewenste wijzigingen of toevoegingen. De aannemer moet u daarbij tijdig wijzen op de prijsverhoging die daaruit volgt (de wettelijke waarschuwingsplicht), tenzij u die verhoging zelf had moeten begrijpen.
• Verrekening van stelposten — de afgesproken open posten, tegen de afgesproken verrekenmethode.

Tegenvallers binnen de afgesproken scope — het werk kostte meer uren dan gedacht — zijn in beginsel het ondernemersrisico van de aannemer. Dat is precies wat een vaste prijs betekent.

Bij een richtprijs: de 10%-regel

De wet (artikel 7:752 BW) staat toe dat een richtprijs maximaal 10% wordt overschreden. Meer mag alleen als de aannemer u tijdig heeft gewaarschuwd voor de overschrijding, zodat u nog kon kiezen: bijsturen, versoberen of stoppen. Geen waarschuwing = de meerkosten boven die 10% zijn in beginsel niet voor u.

Wat u doet bij een afwijkende eindfactuur

1. Vraag een specificatie — welke posten wijken af van de offerte en waarom?
2. Toets elke afwijking aan de afspraak — is het opgedragen meerwerk (waar is uw akkoord?), een stelpostverrekening (klopt de methode?) of gewoon een tegenvaller (ondernemersrisico)?
3. Betaal het onbetwiste deel — het niet-betwiste bedrag gewoon voldoen versterkt uw positie in de discussie over de rest.
4. Reageer schriftelijk — bezwaar per e-mail, met verwijzing naar offerte en (ontbrekende) meerwerkopdrachten.

Voorkomen is makkelijker dan terugvorderen

Alle discussies hierover ontstaan op hetzelfde punt: er is tijdens het werk van alles gebeurd zonder papieren spoor. De twee afspraken die dit voorkomen — meerwerk alleen na schriftelijk akkoord mét prijs, en stelposten met een vaste verrekenmethode — leest u in meerwerk beheersen en stelposten.

De vuistregel

Een hogere eindfactuur is alleen terecht als u kunt terugvinden wáár u ermee heeft ingestemd. Kunt u dat niet — dan waarschijnlijk de aannemer ook niet.

Wilt u vooraf weten waar een offerte ruimte laat voor zulke verrassingen? Dat is precies wat onze offertecontrole blootlegt — vóór u tekent, wanneer u nog kunt bijsturen.

Veelgestelde vragen

Hoe weet ik of mijn offerte een vaste prijs of een richtprijs bevat? Aan de formulering. Woorden als “aanneemsom”, “vaste prijs” of “voor de som van” wijzen op een vaste prijs; “richtprijs”, “raming”, “indicatie” of “circa” duiden op een schatting. Staat het er niet ondubbelzinnig, vraag de leverancier dan schriftelijk te bevestigen welke van de twee bedoeld is — dat verschil bepaalt uw hele positie bij de eindfactuur.

Geldt de 10%-grens ook voor meerwerk dat ik zelf heb opgedragen? Nee. Die grens gaat over het overschrijden van een richtprijs voor het oorspronkelijk afgesproken werk. Werk dat u er zelf bij opdraagt, is een aanvullende afspraak met een eigen prijs — daarom loont het elke opdracht vooraf schriftelijk te laten bevestigen mét bedrag, zodat u achteraf kunt terugvinden waarmee u heeft ingestemd.

Moet een waarschuwing voor een overschrijding schriftelijk zijn? De wet schrijft geen vorm voor, maar in de praktijk telt vooral wat aantoonbaar is. Een mondelinge mededeling op de bouwplaats is achteraf zelden te bewijzen. Bevestig daarom zelf per e-mail wat er is besproken; dat legt het moment en de inhoud vast, ongeacht wie zich later wat herinnert.

Mag een aannemer de prijs verhogen door gestegen materiaalkosten? Bij een vaste prijs is dat in de regel het ondernemersrisico, tenzij de offerte of de algemene voorwaarden een prijswijzigingsbeding bevatten — en voor consumenten gelden daaraan extra eisen. Lees dus vóór ondertekening welk beding van toepassing is; hoe u dat controleert staat in algemene voorwaarden bij een offerte.